نماينده مقام معظم رهبري در شوراي عالي امنيت ملي تاكيد كرد: چشم انداز 20 ساله كشور در راستاي توسعه شكل گرفته است و اين چشم انداز چيزي شبيه استراتژي ملي است كه نمي‌توان از آن فاصله داشت.

دكتر حسن روحاني در سخناني در كنفرانس ملي چشم انداز 20 ساله و الزامات سياست خارجي توسعه گرا، با تسليت ايام اربعين سالار شهيدان اظهار داشت: يكي از كمبود‌هايي كه لااقل بعد از پايان دفاع مقدس در كشور احساس مي‌شد، تدوين استراتژي ملي براي كشور بود تا تمام راهبردهاي اقتصادي فرهنگي سياسي و امنيتي از اين استراتژي ملي نشات گيرند.

وي ادامه داد: جلسات فراواني در اين رابطه در سال‌هاي 69 و 70 در دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي برگزار شد، شايد بيش از 40 تا 50 جلسه و با حضور همه مسوولان و به تناسب از همه وزرا و نخبگان دعوت شد تا در اين جلسات حضور يابند.نتيجه اين جلسات چيزي بود كه در روزنامه‌ها و دانشگاه‌ها تحت عنوان بحث رشد محوري و يا بسط محوري و يا حفظ محوري بود. يعني اين سوال اساسي كه استراتژي و دغدغه‌ي اصلي ما چيست؟ حفظ خودمان و صيانت از نظام و كشور است يا اينكه كشوري توسعه نايافته باشيم و يا بايد به يك توسعه جامع دست پيدا كنيم و يا اينكه صدور پيام انقلاب در منطقه و جهان را در دستور كار قرار دهيم كه هر يك از اين نظرات طرفداراني داشت.

روحاني گفت: ما بين حفظ و رشد محوري نتوانستيم به نتيجه برسيم نيمي طرفدار حفظ محوري و نيمي طرفدار رشد محوري بودند و نيمي مي‌گفتند هم چنان دغدغه اصلي ما توطئه‌ها و خطرات است و به جاي اين كه به فكر توسعه و رشد باشيم بايد به حفظ خود بيانديشيم. البته اگر اين منطق درست باشد كشوري كه دغدغه اصلي‌اش حفظ است نمي‌تواند در پي رشد و توسعه باشد. كشورهايي بودند كه هم چنان دغدغه‌شان حفظ محوري بوده است. از دوران حزب بعث در عراق صدام تمام سرمايه‌اش را در جهت تجهيز يك ارتش قوي صرف كرد و چگونه از خود دفاع كند و يا چگونه حمله كند. از سويي كشورهايي بودند كه دغدغه اصلي‌شان توسعه بوده است. از جمله كشورهاي جنوب شرقي آسيا. از اين جمله مي‌توان چين را مورد مثال قرار داد كه در سال‌هاي گذشته از دغدغه حفظ به دغدغه‌ي رشد تغيير مسير داده است.

اين عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام در ادامه با اشاره به اين‌كه در آن مقطع مسوولان دفاعي و امنيتي و برخي مسوولان سياسي مي‌گفتند بايد حفظ محور باشيم و اساس استراتژي ما را قدرت تشكيل دهد افزود: در مقاطعي هست كه قدرت و توسعه در كنار هم قرار مي‌گيرند و يا يكي مبناي ديگري مي‌شود. اما اينكه در فكر قدرت هستيم يا توسعه دو مقوله متفاوت است؛ بايد يكي را برگزينيم.

روحاني ادامه داد: در شرايطي كشور چاره‌اي جز انتخاب قدرت را ندارد يا بالعكس. بعد از جنگ جهاني دوم بسياري از كشورهايي كه از جنگ فارغ شده بودند استراتژي توسعه را انتخاب كردند و برخي كشورها كه هم چنان نگران بودند استراتژي قدرت را برگزيدند.

نماينده مقام معظم رهبري در شوراي عالي امنيت ملي همچنين با بيان اينكه مجمع در اوايل دهه 80 در دولت گذشته تصميم بسيار مهمي را اتخاذ كرد اظهار داشت: اگر بگوييم سند چشم انداز 20 ساله چيزي شبيه استراتژي ملي است بيراه نگفته‌ايم. در واقع مجمع تشخيص مصلحت نظام و رهبري انقلاب براي ادامه راه كشور مسير"توسعه" را برگزيد.

وي گفت: در متن سند چشم انداز مي‌خوانيم كه در سال 1404 ايران كشوري توسعه يافته است و امروز بعد از گذشت چند سال از سال 84 كه سند چشم انداز مبنا قرار گرفت واقعا بايد بپرسيم آيا همه اين سند را قبول دارند؟ ترس من اين است كه چشم انداز به يك شعار تبديل شود اين خطر اصلي است.

وي تصريح كرد: در كشور ما تا به حال تجربه يك برنامه 20 ساله وجود نداشته است معمولا كارهاي ما در ايران فصلي است حتي سالانه هم نيست؛ مشكل كار ما اينجاست.

رييس مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت نظام در ادامه اظهار داشت: اگر بتوانيم اول ايمان بياوريم و همه آن را قبول كنند، البته نه به زبان، مي‌توانيم موفق باشيم. خيلي مهم است كه در همه كارها تابلوي اصلي براي ما توسعه باشد.

روحاني همچنين با بيان اين اعتقاد كه من هنوز در اذهان برخي از نخبگان و مسوولان اين ترديد را مي‌بينم كه ميان قدرت و توسعه هنوز انتخاب نكرده‌اند افزود: درست است؛ چشم انداز 20 ساله اين مشكل را حل كرده و گفته است كه مسير ما توسعه است، اما در عين حال نحوه نگارش چشم انداز به گونه‌اي است كه ممكن است وسوسه انگيز باشد. و اين باعث شود كه بسياري در جامعه هنوز به اين سند ايمان نياورده‌ باشند، بنابراين اول بايد ايمان بياوريم اگر ايمان آورديم آن وقت به عزم ملي نياز داريم و در اين راه همه بايد بيايند.

روحاني گفت: ملت 70 ميليوني ايران بايد براي اجراي اين سند به صحنه بيايند؛ چرا كه داريم به ايران 1404 و توسعه يافته نگاه مي‌كنيم اگر بناست 70 ميليون جمعيت به صحنه بيايند، شما نمي‌توانيد كرامت اين 70 ميليون را مورد تهديد قرار دهيد بايد تك تك آنها را محترم بدانيد نمي‌توان 100 نوع تقسيم بندي در ساختار جامعه صورت داد. اگر بخواهيم به اهداف چشم انداز برسيم بايد 70 ميليون ايراني دست به دست هم بدهند.

وي گفت: حتي اگر يك نفر را از اين محيط خارج كنيم به اندازه يك نفر نيروي ما كاهش خواهد يافت. اجراي سند چشم انداز نياز به عزم يك گروه و جناح حزب سياسي ندارد، در اين صورت نمي‌توان در كشور توسعه ايجاد كرد. ما عزم ملي مي‌خواهيم كه لوازم خود را دارد؛ بر اين اساس بايد همه احساس كنند در اين حكومت سهيم و شريك هستند.

اين عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام در ادامه سخنانش با بيان اينكه ما به دولت كارآمد نياز داريم، اظهار داشت: منظور من دولت به معناي عام است ما بايد مجلس قوه قضاييه و هيات وزيران كارآمد و مسوول داشته باشيم كه در پايان هر سال بگوييم آقاي دولت از اين چشم انداز قرار بود يك بيستم آن انجام شود اگر شده است كه چه خوب و اگر نشده است چرا؟ و در صورت نياز به جبران بپردازيم اما متاسفانه هر فردي كار خودش را مي‌كند. بر اساس سند چشم انداز بايد رشد سالانه ما هشت درصد مي‌شد، اما نشده است چرا؟ قديم‌ترها همه چيز را به گردن نفت مي‌انداختند، اما اين بهانه از ما گرفته شد و امروز قيمت نفت بالاي 90 دلار رسيده است مي‌ترسم بگويند نفت چون گران شده است نمي‌شود كاري كرد.

روحاني گفت: ما مشكلات اساسي و زير بنايي داريم در صورتي مي‌توانيم به اهداف سند برسيم كه تورم يك رقمي باشد و بيكاري تك رقمي و رشد سرمايه‌گذاري افزايش يابد اگر همه اين‌ها دست به دست هم بدهند به اهداف خواهيم رسيد.

رييس مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت نظام در ادامه با اشاره به اين مطلب كه ما نااميد نسبت به رسيدن به نتايج چشم انداز نيستيم اظهار داشت: اما تجربه‌ي اين دو سه سال تجربه خوبي براي ما نبوده است ما براي رسيدن به سند بيست ساله به فهم مشترك نياز داريم. بايد از كلمه توسعه اين فهم مشترك ايجاد شود و نيز از اين كه مي‌گوييم ايران بايد كشور اول در منطقه باشد شاخص‌هاي مشتركي ارايه كنيم. نمي‌شود در زبان‌ يك جور حرف زد، اما در عمل ناهماهنگ بود.

به گزارش ايسنا روحاني در ادامه با طرح اين سوال كه الان در سند چشم انداز 20 ساله كجا هستيم گفت: بي‌ترديد ايران كشوري است با انگيزه قوي براي دفاع از خود و اهداف و آرمان‌هاي ملي و ملتي بزرگ كه براي حفظ منافع حياتي و منافع ملي حاضر به ايثار و فداكاري و از خودگذشتگي است. ايران كشوري است كه به رغم تنوع در خور فرهنگ‌ها و گويش‌ها، وحدت ملي دارد و با توجه به جايگاهي كه رهبري نظام در ميان مردم دارد تلفيق رهبري ديني و سياسي را در ايران شاهديم.

وي ادامه داد: ايران داراي نفوذ در كشورهاي منطقه و تاثير گذار در صحنه بين‌المللي است. همه كشورها نفوذ ايران در عراق افغانستان لبنان و كل منطقه را قبول دارند و ما به لحاظ ژئوپلتيك و ژئو اكونوميك و ژئو استراتژيك كشوري ثروتمند هستيم، اما در عين حال از لحاظ علمي و فناوري و صنعت جايگاهي متوسط داريم.

وي تصريح كرد: يك روزي بود كه از لحاظ صنعتي مونتاژ كننده خوبي بوديم. در مرحله بعد كپي ساز خوبي شديم.

دبير اسبق شوراي عالي امنيت ملي كشورمان در ادامه گفت: ما سانتريفيوژها را كپي سازي كرديم و كار دقيق و ارزشمندي بود. امروز ايران نسبتا كپي كننده خوبي شده است اما هنوز راه زيادي دارد تا طراح و صنعت‌گر شويم ما در فناوري‌هاي پيشرفته خوشبختانه از رشد و پيشرفت خوبي برخوردار هستيم.

وي گفت: ملتي كه خودباور است خوب است، اما بايد نسبت به آنچه كه با آن روبرو هستيم واقع گرا تر باشيم. ملت ايران باسابقه و فرهنگ غني و با استعداد و داراي جغرافياي ارزشمند و تجربه‌ي ايستادگي در جنگ 8 ساله و توطئه‌هاي قدرت‌هاي بزرگ است، اما در علم و دانش از كيفيت آموزشي خوبي برخوردار نيستيم ما دانشجو زياد داريم اما كيفيت آموزشي در دانشگاه‌هايمان چگونه است؟ نكند در علم هم كپي ساز شويم. توليد علم سخت‌تر از توليد صنعت است. جنبش نرم افزاري كه شعار آن را مي‌دهيم آيا تحقق يافته است؟

اين عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام در ادامه با بيان اين‌كه جهان امروز در زمينه دستيابي به فناوري‌هاي سطح بالا در حال جهش است و دنياي امروز دنيايي است كه فناوري‌هاي پيشرفته را به راحتي در اختيار ديگران قرار نمي‌دهد، گفت: آنها اين فناوري‌هاي پيشرفته را انحصاري متمركز و توام با بخل در اختيار دارند اگر احساس كنند كشوري مي‌خواهد ساير بازيگران را حذف كند علي القاعده در برابرش مي‌ايستند و فشار وارد مي‌كنند.

روحاني تاكيد كرد: اگر ما نتوانيم به طور مستمر دسترسي به علوم و فناوري‌هاي نو را داشته باشيم نمي‌توانيم به شكوفايي اقتصادي و فناوري اميد داشته باشيم. به رغم استقلال كشورها نوعي وابستگي و بستگي در سراسر دنيا حس مي‌شود.

وي تصريح كرد: كشورهاي در حال توسعه با تدبير و نقشه سعي دارند با جهان صنعتي و پيشرفته ارتباط داشته باشند تا علم و فناوري را از آنها دريافت كنند، دنياي امروز به سمت تبادل، وحدت و نزديكي بيشتر پيش مي‌رود.

روحاني همچنين اظهار داشت: در اين بين ما به يك سياست خارجي خوب نياز داريم، نه آنكه حرف‌هايي بزنيم كه تكبير آفرين باشد يا درشت گويي كنيم. سياست خارجي يعني راه و روش سلوك با دنيا كه نتيجه آن يا تهديدي را كم ، يا منفعتي را جلب كند.

وي در ادامه با طرح اين سوال كه بالاخره ما به دنيا نياز داريم يا نداريم؟ گفت: ما كشوري هستيم كه مي‌خواهيم به توسعه برسيم و البته درون گرا هم هستيم. خوب اين اگر شدني است انجامش دهيد، اما اگر شدني نيست بايد راهي براي تعامل پيدا كرد. در دنيا هنجارها و رفتارهايي وجود دارد البته نه به اين معنا كه در برابر هنجارهاي دنيا تسليم محض باشيم اما با جنگ مداوم هم نمي‌توانيم به نتيجه برسيم ما هنوز درباره برخي كلمات مثل مرعوب نگرديد، تسليم نشويد بايستيم به دنيا بفهمانيم تفاهم نكرده‌ايم. نمي‌توان با تحكم و داد به دنيا چيزي را فهماند، بلكه بايد آرام آرام با منطق با دنيا برخورد كرد.

وي ادامه داد: مرز بين تعامل تقابل و تسليم چيست؟ آيا ما توانسته‌ايم در اين واژه‌ها به تفاهم برسيم؟ يك روزي وقتي با آژانس بين‌المللي انرژي اتمي صحبت مي‌كرديم در روزنامه‌ها مي‌گفتند اينها دارند اسرار نظام را بيرون مي‌برند. يك روز مي‌گفتند البرادعي را به كشور راه ندهيد روز ديگر مي‌گفتند هر چه كه البرادعي بگويد درست است. در حالي كه برخي معتقد بودند اين آقاي البرادعي پدرش پالاندوز است و نبايد به او اين قدر بها داد. ما هنوز نتوانستيم به يك تفاهم با هم در اين مسايل برسيم يك بار مي‌گفتند با اين غرب كافر ننشينيد و حرف نزنيد اينها خائن هستند، يك روز هم گفتند اين جاسوس‌هاي غربي چه آدم‌هاي خوبي هستند و چه گزارش خوبي داده‌اند علت اين تضاد‌ها چيست؟ ما خودمان هنوز به يك تفاهم نرسيديم كه تعامل يعني چه؟ در سمت چشم انداز از تعامل سازنده و موثر نام برده مي‌شود خوب معني اين چيست؟

وي ادامه داد: بعضي‌ها فكر مي‌كنند در سياست خارجي دايم بايد اعلام مواضع كنيم اما آيا مذاكره و مبادله افكار را هم نياز داريم يا نه؟ آيا راه براي چانه زني وجود ندارد؟ البته كه برخي كشورهاي غربي و آمريكا با ما دشمن هستند اما پيغمبر با كفار هم معاهده امضا و صلح كرد بايد شرايط موقعيت و اهداف مان را ببينيم. بايد اصل زمان و مكان مورد توجه قرار گيرد اين گونه نيست كه زمان و مكان تنها براي فقه باشد، بلكه براي سياست و استراتژي و اهداف ملي هم نياز است.

اين عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام در ادامه سخنانش با طرح سوالاتي از حاضرين در اين همايش خواست تا اين سوالات را در بررسي‌هاي خود مورد توجه قرار دهند.

روحاني گفت: آيا ما حاضريم از جيب سياست خارجي چيزي را براي توسعه خرج كنيم؟ اين‌كه مي‌گوييم استراتژي ملي مان و چشم انداز بيست ساله‌مان بر مبناي توسعه است آيا حاضريم به اين توسعه سوبسيد هم بدهيم؟ آيا شرايط جهاني نسبت به جمهوري اسلامي در روزي كه سند چشم انداز به تصويب رسيد اين گونه بوده است و امروز چگونه است؟ آيا همكاري دنيا با ما بيشتر و بهتر شده است؟

روحاني گفت: ‌بررسي كنيم كه سياست‌ خارجي كشورهاي منطقه در طول چند سال گذشته با دنيا چگونه بوده است و يا در چه مواردي ما تعامل سازنده و موثر داشتيم و در چه مواردي نداشته‌ايم.

وي ادامه داد: ما مي‌خواهيم براي دنياي اسلام الهام بخش باشيم. آيا همه منطقه و دنياي اسلام چشمشان به تهران و ايران است آيا مالزي اندونزي و كشورهاي عربي از ايران نسخه مي‌گيرند؟ در رابطه با الهام بخشي كجا هستيم؟ آيا ما در سياست خارجه مي‌خواهيم همچنان سياست ابهام را برگزينيم يا شفافيت؟ آيا مي‌خواهيم به گونه‌آي رفتار كنيم كه رفتارمان براي دنيا قابل پيشبيني باشد يا نه؟ البته قابل پيش بيني بودن يا نبودن خواصي دارد، اما فكر مي‌كنم با تعامل سازنده و موثر پيش بيني نبودن قابل جمع نيست. آيا ما مي‌خواهيم دنيا و منطقه از ما بترسند و يا دنيا مجذوب ما باشد و هر روز ترسناك‌تر باشيم يا جاذبه‌دارتر. ممكن است كسي به كسي احترام بگذارد از آنجايي كه از آن مي‌ترسد، چرا كه فكر مي‌كند او چاقو در دست دارد و ممكن است كسي به كسي احترام بگذارد به خاطر اخلاق دانش و ساير خصوصيات ديگر.

وي در پايان تصريح كرد: آيا رفتار ما بايد بگونه‌اي باشد كه دنيا احساس كند ما براي نوعي از انعطاف و در مباحث چانه زني آمادگي داريم يا نه. آيا خودمان را در دنيايي بهتر و ايران بهتر مي‌خواهيم يا ايراني بهتر در برابر دنياي زبون و خوار. و اينكه آيا ايران مي‌خواهد در فضاي امنيتي باشد يا غير امنيتي؟